poniedziałek, 28 września 2026

Morderstwo flisaka pod Łomżą

W numerze 38 Gazety Świątecznej z 1891 roku ukazał się taki oto artykuł:

"Zbrodnia się nie ukryje.

Niejaki Józef Harzewski trudniący się od lat wielu spławianiem drzewa, płynąc niedawno jako retman rzeką Narwią, zatrzymał się na odpoczynek w pobliżu Łomży. Tu w nocy rabusie jacyś w liczbie dwunastu podpłynęli do tratwy, związali śpiących flisaków i zażądali od retmana pieniędzy. Harzewski oddał wszystko, co miał, myśląc, że w ten sposób życie ocali. Zbóje jednak zamordowali go, pewnie z obawy, żeby ich nie wydał. Pomimo to, trafiono prędko na ślad łotrów i sedmiu już ujęto, a więc i pozostali pewnie się nie ukryją."


Akt zgonu Józefa Chorzowskiego (nie Harzowskiego) został zarejestrowany w aktach stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej w Łomży pod numerem 257. Zapisano, że Józef zmarł w Łomży 17 lipca 1891 roku w wieku 51 lat o godzinie 10 wieczorem. Był austriackim poddanym, zamieszkałym na stałe w Warszawie, synem Mikołaja i Julianny Chorzowskich. Pozostawił po sobie żonę Katarzynę z Kyrców.


Zaciekawiło mnie, skąd konkretnie mógł pochodzić Józef Chorzowski vel Harzewski. Być może ktoś prowadzi badania genealogiczne tej rodziny i nie spodziewa się, że aktu zgonu jednego z jej członków należy szukać w Łomży.

Wszystko wskazuje na to, że Józef Harzowski urodził się w Zabierzowie Bocheńskim w roku 1840 w obecnym województwie małopolskim w rodzinie Mikołaja Harzowskiego i Julii z Markowiczów. W roku 1866 poślubił w Mikluszowicach Katarzynę Hyrc, z którą miał przynajmniej dwóch synów, Józefa Jana urodzonego w roku 1867 i Jana urodzonego w roku 1873.

1 komentarz:

  1. Flisacy... fascynujący zawód! Nie sądzę, aby "za moich czasów" istniał ten zawód na Wiśle w Warszawie, chociaż kto wie!
    Kojarzą mi się oni ze spływem Dunajca, jaki odbyłem wraz z rodzicami w 1967 lub 1968 roku i posiadam z niego 3 historyczne zdjęcia--piszę 'historyczne', bo część na nich widocznej trasy już nie istnieje, jako że stała się Jeziorem Czorsztyńskim. Niebawem zdjęcia też zamieszczę.

    Również "flisacy" kojarzą mi się ze spławem drzewa w Kanadzie-swego czasu był to potężny biznes i teoretycznie rozlewiska wodne o szerokości jednego kilometra można było przejść suchą nogą, po spławianych kłodach drzewnych. Do dzisiaj można zobaczyć ruiny osad, które posiadały nawet do 2000 mieszkańców (jak też kościół, szkołę, sklepy i więzienie), starych pieców, kominów, łodzi wodno-ziemnych typu "aligatory", pozostałości po "zjeżdżalniach" (chutes), którymi transportowano drzewo przez bystrza, jak też powbijane w skały potężne gwoździe, haki i obręcze.

    Kilka razy biwakowałem na sporej wyspie „Boom Island”—jej nazwa wzięła się od słowa „log boom”, zapora do drewna/pływająca bariera z połączonych łańcuchami kłód—bo właśnie koło tej wyspy flisacy (log drivers) spławiali ogromne ilości kłód. To już jednak jest historia...

    OdpowiedzUsuń