niedziela, 18 grudnia 2022

Cmentarze na Litwie. Pobojsk (Pabajskas). 2

 Było dla mnie zaskoczeniem, że tak niewielka miejscowość, jak Pobojsk posiada dwa stare cmentarze rzymskokatolickie. Cmentarz drugi, położony we wschodniej części miejscowości wydaje się być starszy. Znalazłem na nim wiele ciekawych polskojęzycznych nagrobków.


Nagrobek Jana Kaczko (1867-1894), Franciszki Koncewicz i Juliony Konceviciene (1871-1940). Dobry przykład na to , jak dwie kultury: polska i litewska przeplatały się w obrębie jednej rodziny.


Nagrobek rodziny Pazur. Kazimierz, Stefania, Stanisław.


Aleksander Chmielewski (1807-1879)


Petronela Kulikowska (1847-1917), Stanisław Kulikowski


Stanisław Czeczot


Nietypowy nagrobek z kapliczką słupową.


Antoni Bakuczań (zm. 1881) z rodziną


Antoni Rotkiewicz, Józef Rotkiewicz (zm. 1880), Elwira Giżyńska z Rotkiewiczów (1844-1879)


Barbara Grzybowska ze Starewiców (1820-1909)


Petronela Guis (zm. 1891)


Kazimierz Raczkos z córkami Weroniką i Aleksandrą

Nagrobków polskojęzycznych na pobojskim cmentarzu jest więcej, ale nie wszystkie udało mi się w zaciszu domowym odczytać.

niedziela, 11 grudnia 2022

Cmentarze na Litwie: Pobojsk (Pabajskas)

Pobojsk (lit. Pabajskas) to dawna wieś kościelna leżąca u zbiegu strumieni Wiktorki i Żyrnówki, położona w okregu wiłkomierskim (Ukmerge), w XIX wieku własność Olszewskich. Pierwszy kościół p.w. Trójcy świętej został wzniesiony w pierwszej połowie XV w. jeszcze przez Zygmunta Kiejstutowicza. Nazwa wsi pochodzi od bitwy, która miała miejsce w pobliżu między wojskami wielkiego księcia Michała Zygmuntowicza, dowodzącego wojskami litewskimi i polskimi ze Świdrygiełłą, walczącego przy pomocy Inflantczyków, 1 września 1435.

Obecny kościół zbudowany został w latach 1821-1836 według projektu Levoisiera. Prawdopodobnie wokół kościoła znajdował się kiedyś cmentarz, gdyż pojedyncze nagrobki możemy wciąż oglądać.


W Pobojsku znajdują się dwa cmentarze. Na obu można znaleźć nagrobki stare. Zacznę więc od cmentarza położonego w zachodniej części miejscowości. Oto ciekawsze nagrobki.


Figura anioła zwiastuje pierwszy polskojęzyczny nagrobek.
Teodora Kulikowska (1922-1941)


Dominik Nosek (1893-1941). Oficer wojska polskiego


Stefania i Rafał Niedźwieccy


nagrobek rodziny Czechowicz


Marianna i Konstanty Denbowscy


Jan Masłowski, Marianna Masłowska z Budrewiczów


Bronisław Kiełbowski (1866-1937)

niedziela, 4 grudnia 2022

Cmentarze na Litwie: Wieprze (Vepriai)

Kolejnym miejscem, w którym interesował nas cmentarz były Wieprze (lit. Vepriai), położone w rejonie wiłkomierskim, ale już w okręgu wileńskim z pięknym, kościołem stojącym na wzgórzu. Jak się okazało, mimo iż Wieprze są siedzibą parafii, nie ma w nich proboszcza. Parafia obsługiwana jest przez księdza proboszcza z Dainavy, położonej kilkanaście kilometrów od Wieprzy.


Wieprze wspominane były już w kronikach krzyżackich z 1384 roku. W XIX wieku tutejsza parafia nosiła nazwę Wieprze-Upniki, gdyż w Upnikach znajdowała się kaplica filialna. Należały do Kieżgajłów, później książąt Ogińskich, Szemiottów, Tyzenhauzów, Kossakowskich, Podbereskich i Platerów. Wieprze są bardzo malowniczo położoną niewielką miejscowością nad jeziorem z górującą nad nią sylwetką kościoła. Na cmentarz trafiliśmy dokładnie w dzień Wszystkich Świętych. Słychać było dookoła język litewski, ale przebijała też gdzieniegdzie język polski. Oto ciekawsze nagrobki:


nagrobek rodziny Żukowskich


nagrobek rodziny o nazwisku Ratowt (Bernard 1863-1931), Zuzanna (1875-1949), Helena (1911-1990), Julian (1908-1994), Eduardas (1914-2008)


kolejny nagrobek polskojęzyczny. Piotr Pokujżo (zm. 1900), Ksawera Pokujżo (zm. 1985), Irena Pokujżo (zm. 2008)


Władysław Ratowt (1915-1974), Kazimiera Paszkiewicz (1908-1970), Maria Ratowt, Feliks Ratowt


Adolf Streblik (1863-1926), Ludwika Streblik z Puczyńskich (1865-1928)


Józef Korsak (1855-1925)


nagrobek Józefa Bagdanowicza, niegdyś wyposażony w zdjęcie, które nie przetrwało


zniszczony nagrobek z nieczytelną inskrypcją, ale za to ze zdjęciem


Edward Przyiłgowski (1831-1891) z dziećmi i wnukami


Adolfina Szymanowska z Puczyńskich (zm. 1918)


Aniela Arciszkiewiczowa z Rokickich (zm. 1866) z córką Judytą (zm. 1882)


Michał i Anna Babiłowie


jeden z ciekawszych nagrobków litewskich. Praskovija Spevakovai


kolejny ciekawy nagrobek litewski. Vaclovas Marbutavicius (1930-1999)


Maria Kamińska z Żebrowskich (data zgonu nieczytelna)


Emilia Kamińska z Żebrowskich (1845-1929). Nagrobek ufundowany przez córkę Melanię Wasilewską z Żebrowskich, która wyemigrowała do Ameryki przed I wojną światową.

niedziela, 27 listopada 2022

Cmentarze na Litwie: Rumszyszki (Rumšiškės)

Podczas ostatniego wyjazdu na Litwę w ramach poszukiwań genealogicznych miałem okazję przeszukać szereg cmentarzy położonych między Kownem (Kaunas) a Wiłkomierzem (Ukmerge). Wróciłem zafascynowany współczesną ornamentyką nagrobków litewskich, a także wieloma pozostałościami po kulturze polskiej, co nie wydawało mi się oczywiste przed wyjazdem, zwłaszcza w odniesieniu do Litwy Kowieńskiej.

Poszukiwania zacząłem od miejscowości Rumszyszki. Według "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" z przełomu XIX/XX wieków, Rumszyszki były miasteczkiem rządowym przy ujściu Proweny do Niemna. Kościół drewniany pod wezwaniem św. Michała Archanioła wzniesiony został pierwotnie przez Władysława Jagiełłę, a przebudowany kosztem skarbu i parafian w latach 1859/1860. W Rumszyszkach znajduje się jeden z większych w tej części Europy skansenów z pięknymi litewskimi krzyżami.


Na wzgórzu górującym nad Zalewem Kowieńskim wciąż stoi stary drewniany kościółek. Warto zajrzeć do środka, aby spojrzeć na urokliwą architekturę tak przypominającą drewniane świątynie Podlasia.



Pora jednak na zdjęcia z cmentarza, dom którego z kościoła wiedzie jedna z bocznych uliczek.


nagrobek Teodora Regimantasa (1913-1968) z ciekawym przedstawieniem osoby oddającej hołd bądź przeżywającej śmierć bliskiego.


pierwszy nagrobek w języku polskim. Jerzy Sider (1840-1888)


kolejny nagrobek w języku polskim w otoczeniu już litewskich nagrobków bardziej współcześnie żyjących członków rodziny. Jan Monkiewicz (1822-1890)


I znów język polski. Michał Kiepiażyński (1863-1886)


żeliwny XIX-wieczny nagrobek. Jan Pużycki (1874-1886)


charakterystyczny motyw cmentarny - pień drzewa z uciętymi gałęziami. Nagrobek rodziny Limanowskich. Aniela Limanowska z Dejkowskich (1849-1919),
Wiktor Limanowski (1885-1892),
Mieczysław Limanowski (1886-1892),
Gabriela Limanowska z Pacewiczów (1817-1897),
Jan Limanowski (1889-1905)


grupa nagrobków polskojęzycznych:
Wincenty Monkiewicz, Sybirak - powstaniec 1863 roku (1836-1911),
Jan Sikorski (zm. 1916),
Jan Limanowski (1807-1891),
Władysław Monkiewicz (zm. 1943),
Zofia Czaplijewska (zm. 1950),
Józefa Sikorska (zm. 1978).


Na cmentarzach Kowieńszczyzny uwagę zwracają liczne drewniane krzyże nagrobkowe bogato zdobione. Nagrobek rodziny Pur
ų.


zniszczony, ale wciąż czytelny nagrobek: Jerzy Mejłut(owicz?)
(1830-1896)


kolejne dwa polskojęzyczne nagrobki:

Franciszek (67 lat) i Róża (70 lat) Sikorscy, rok 1912,
rodzina Kozakiewicz:
Adolf (1861-1918),
Karolina (1870-1936),
Franciszek (1868-1948),
Eleonora (1892-1900). 


jeden z przykładów, jak języki polski i litewski mieszają się w obrębie jednej rodziny.
Władysław Ciolkiewicz (1849-1925),
Jadwiga Ciolkiewicz z Wojtkuńskich (1861-1939),
Vaclovas Ciolkievičiai (1889-1946),
Zigmas Ciolkievičiai (1906-1975),
Antanas Ciolkievičiai (1900-1983).


nagrobki rodziny Downarowiczów:
Helena Downorowicz (zm. 1936),
Izabella Downarowicz z Wyszyńskich (1815-1907).


ksiądz Paweł Stuliński


kolejny przykład drewnianego zdobionego krzyża nagrobnego. Zigmas Cabkauskas (1943-1984).